Πιο συγκεκριμένα, κατά την εναρκτήρια ομιλία του συνεδρίου ο κ. Δημήτρης Μπούμπας, καθηγητής Παθολογίας-Ρευματολογίας της Ιατρικής Σχολής του Ε.Κ.Π.Α. και πρόεδρος του Κεντρικού Συμβουλίου Υγείας (ΚΕΣΥ) τόνισε τα τελευταία χρόνια, έχει πράγματι παρατηρηθεί στη χώρα μας μια αύξηση όσον αφορά το προσδόκιμο ζωής. Παρ ‘όλα αυτά, -όπως επεσήμανε ο κ. καθηγητής - «ζούμε μεν περισσότερο, αλλά με περισσότερες συννοσηρότητες». Η αύξηση δηλαδή του προσδόκιμου ζωής δε συνεπάγεται και βελτίωση της ποιότητας ζωής των πολιτών.
Η παχυσαρκία ως αυξανόμενος παράγοντας κινδύνου για τα συστήματα υγείας
Σε αυτό το πλαίσιο, το κάπνισμα και η παχυσαρκία οφείλονται για το 50% των απωλειών της ζωής στην Ελλάδα, αποτελώντας τους βασικούς εξωτερικούς παράγοντες που επηρεάζουν την υγεία των Ελλήνων.
Στην ίδια κατεύθυνση, ο κ. Μπούμπας σημείωσε ότι «η αλματώδης αύξηση της παχυσαρκίας απειλεί την πρόοδο που έχει συντελεστεί από παρεμβάσεις στο κάπνισμα, την υπέρταση και τη δυσλιπιδαιμία».
Πιο συγκεκριμένα, για την παχυσαρκία, ο Κώστας Αθανασάκης, αναπληρωτής καθηγητής οικονομικών της υγείας στο Πα.Δ.Α. και Visiting Fellow στο LSE Health, London School of Economics and Political Science (LSE) παρουσίασε ενδιαφέροντα στοιχεία για για το κόστος της παχυσαρκίας σε όρους νοσοκομειακής δαπάνης του τρίτου πληρωτή, που δεν είχαν προηγουμένως δει το φως της δημοσιότητας.
Σύμφωνα λοιπόν με τα στοιχεία που παρέθεσε, η παχυσαρκία αναμένεται σταδιακά να αντικαταστήσει ως παράγοντας κινδύνου το κάπνισμα, τόσο στους ενήλικες, όσο και στα παιδιά. Τα στοιχεία που παρουσίασε βασίστηκαν σε δεδομένα 2.400.000 εισαγωγών στα νοσοκομεία. Η παχυσαρκία λοιπόν ευθύνεται για 99.985 εισαγωγές κάθε χρόνο στα νοσοκομεία. Το 22% εξ' αυτών αφορά καρδιαγγειακά νοσήματα και 35% ογκολογικά. Περίπου το 70% των εισαγωγών αυτών αφορά τα δημόσια νοσοκομεία. Σύμφωνα λοιπόν με τη σχετική μελέτη το κόστος της παχυσαρκίας ανέρχεται σε 214 εκατ. ευρώ ετησίως για τον τρίτο πληρωτή.
«Ελπίζω τα στοιχεία αυτά, να αποτελέσουν ένα επιχείρημα για δράση», σημείωσε ο κ. Αθανασάκης, προσθέτοντας ότι η διαχείριση του νοσήματος δεν αφορά μόνο το νοσοκομείο, αλλά τα φάρμακα και η αποκατάσταση. Παράλληλα, αναφορικά με τη σημασία της πρόληψης όσον αφορά την αντιμετώπιση και διαχείριση των χρονίων νοσημάτων ο κ. καθηγητής τόνισε ότι «όταν γνωρίζουμε τον οικονομικό παράγοντα ενός φορέα κινδύνου, -εφόσον αυτός μπορεί να αντιμετωπιστεί μέσω της πρόληψης- ξέρουμε και τα όρια του οφέλους της πρόληψης».
Ο καρκίνος ως «η μεγαλύτερη σύγχρονη πρόκληση για τα συστήματα υγείας»
Όσον αφορά τον καρκίνο τώρα, ο πρόεδρος της ΕΛΛΟΚ, Γιώργος Καπετανάκης, τόνισε ότι «ο καρκίνος αποτελεί τη μεγαλύτερη σύγχρονη πρόκληση για τα συστήματα υγείας», ενώ εστίασε και στην έλλειψη διασύνδεσης που υπάρχει μεταξύ των συστημάτων πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας φροντίδας στη χώρα μας.
Στο ίδιο πεδίο, ο Ηλίας Κυριόπουλος, επίκουρος καθηγητής στο Τμήμα Πολιτικής Υγείας στο London School of Economics and Political Science (LSE) παρέθεσε ανησυχητικά στοιχεία σχετικά με τον επιπολασμό του καρκίνου στις χώρες του ΟΟΣΑ.
Πιο συγκεκριμένα, κάθε μία ώρα, διαγιγνώσκονται 660 άνθρωποι με καρκίνο στις χώρες του ΟΟΣΑ. «Για να δώσω μια εικόνα του μεγέθους του προβλήματος, μεταξύ του 2020 και του 2050, υπολογίζεται ότι το σωρευτικό κόστος του καρκίνου θα είναι 25 τρισ. δολάρια». Όσον αφορά τη χώρα μας, το ποσοστό του κόστους του καρκίνου επί των συνολικών δαπανών υγείας ανέρχεται στο 6,2%.
Ο κ. Κυριόπουλος επεσήμανε ότι ο καρκίνος δεν μπορεί να είναι ζήτημα αμιγώς του υπουργείου Υγείας. Αφορά και το υπουργείο Εργασίας –από τη στιγμή που οι απώλειες σε ώρες παραγωγικότητας είναι τόσο υψηλές-, αφορά το υπουργείο Οικογένειας, αλλά και το Υπουργείο Οικονομικών.
Η ανάγκη για προσυμπτωματικό έλεγχο και το φαινόμενο του FOFO
Όσον αφορά τις στρατηγικές αντιμετώπισης του καρκίνου, ο κ. Κυριόπουλος αναφέρθηκε στη σημασία του προσυμπτωματικού ελέγχου τον οποίο πρέπει να αντιλαμβανόμαστε ως «ένα εργαλείο μακρόπνοης στρατηγικής, ειδικά για το ελληνικό σύστημα υγείας όπου οι πολιτικές μας είναι κυρίως βραχυπρόθεσμες».
Παράλληλα, όμως ο κ. καθηγητής αναφέρθηκε και σε ένα πρόσφατο φαινόμενο που έχει παρατηρηθεί τον τελευταίο καιρό στη βιβλιογραφία των ΗΠΑ και της Βρετανίας. Πρόκειται για το λεγόμενο “FOFO” (Fear of Finding out).
Το φαινόμενο συμπυκνώνεται ως εξής: ενώ όλο και πιο πολλοί άνθρωποι γνωρίζουν τη σημασία του προσυμπτωματικού ελέγχου, φοβούνται να υποβληθούν σε προληπτικές εξετάσεις. Πρόκειται συνεπώς για ένα σύνθετο ζήτημα που δεν εξαντλείται στην ενημέρωση και την εγγραματοσύνη υγείας του πληθυσμού.
Την ανάγκη ενός εθνικού προγράμματος για τον προσυμπτωματικό έλεγχο του καρκίνου του πνεύμονα, επεσήμανε από τη δική του πλευρά και ο καθηγητής Ιωάννης Γκιόζος, πνευμονολόγος και επιστημονικός συνεργάτης της ογκολογική μονάδα Γ΄ Π.Π. Γ.Ν.Ν.Θ.Α. του νοσοκομείου «Η Σωτηρία».
Ο κ. Γκιόζος σημείωσε ότι παγκοσμίως μόλις 10 χώρες διαθέτουν τέτοιο πρόγραμμα, ενώ τόνισε ότι την ανάγκη μιας συντεταγμένης προσπάθειας πρόληψης για την ασθένεια, την επιζητά η ίδια η κοινωνία.
Στην ίδια κατεύθυνση, τόνισε ότι η πρώτη χώρα που υλοποίησε το συγκεκριμένο πρόγραμμα ήταν η Κροατία, για να υπογραμμίσει ότι η υιοθέτησή του δε σχετίζεται απαραίτητα με το οικονομικό μέγεθος και την ευρωστία της εκάστοτε χώρας.
Ο προληπτικός έλεγχος έχει αποδειχτεί στην πράξη ότι σώζει ζωές. Περίπου 20% με 25% των ασθενών, επιβιώνουν τελικά, όπως φαίνεται από τα δεδομένα άλλων χωρών. Πέρα από το κέρδος όμως σε ανθρώπινες ζωές, υπάρχει και οικονομικό όφελος για την πολιτεία μεσοπρόθεσμα, σε βάθος πενταετίας ή δεκαετίας.
«Παγκοσμίως είναι ένα πολύ “καυτό θέμα”, με την επιστημονική κοινότητα να μιλάει πολύ για αυτό» ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Γκιόζος. Στην τελευταία αποστροφή του λόγου του, ενημέρωσε ότι «έχουμε φτιάξει ένα εικοσάλεπτο πρόγραμμα (εντοπισμού των risk factors), προορισμένο για τους γιατρούς της πρωτοβάθμιας υγείας, προκειμένου να βρίσκουν τους υποψήφιους να υποβληθούν σε προσυμπτωματικό έλεγχο για τον καρκίνο του πνεύμονα».
Συνολικά, πάνω από το 90% της θνησιμότητας, της νοσηρότητας, της ζήτησης, άρα και της δαπάνης υγείας οφείλεται στη χρόνια νοσηρότητα. Σύμφωνα με τον Κώστα Αθανασάκη η χρηματοδότηση του συστήματος για την αντιμετώπιση των παραπάνω προβλημάτων και η χάραξη των σχετικών πολιτικών είναι απαραίτητο να βασίζεται σε οικονομικά τεκμηριωμένα στοιχεία.
«Το σύστημα πρέπει να σταματήσει να είναι οριζόντιο, να πληρώνει απλά όγκους υπηρεσιών, χωρίς να γνωρίζει πώς λειτουργούν οι συγκεκριμένες υπηρεσίες. Πρέπει να κινητροδοτούμε τους προμηθευτές να πληρώνονται για τις υπηρεσίες τους με γνώμονα κάποιο αποτέλεσμα. Η αμοιβή δηλαδή θα πρέπει να συνδέεται με ένα κομμάτι προσυμφωνημένων στόχων».
