Το πλαίσιο της συμφωνίας
Η συμφωνία που επιτεύχθηκε τη νύχτα βασίζεται στο ειρηνευτικό σχέδιο που παρουσίασε ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ. Σύμφωνα με τον Τραμπ, τόσο το Ισραήλ όσο και η ισλαμιστική οργάνωση Χαμάς έχουν εγκρίνει την πρώτη φάση του σχεδίου στο πλαίσιο έμμεσων διαπραγματεύσεων, όπως αναφέρει η γερμανική Tagesschau.
Αυτή η φάση περιλαμβάνει την απελευθέρωση των Ισραηλινών ομήρων που είχαν απαχθεί από τη Χαμάς. Στη Λωρίδα της Γάζας βρίσκονται ακόμη 48 όμηροι, εκ των οποίων – σύμφωνα με τις ισραηλινές πληροφορίες – 20 είναι ζωντανοί.
Σε αντάλλαγμα, το Ισραήλ θα απελευθερώσει περίπου 250 Παλαιστινίους κρατουμένους που έχουν καταδικαστεί σε ισόβια, καθώς και περίπου 1.700 άτομα που συνελήφθησαν μετά τις 7 Οκτωβρίου 2023. Οι ισραηλινές δυνάμεις πρόκειται επίσης να αποσυρθούν πίσω από μια συμφωνημένη γραμμή εντός της Λωρίδας της Γάζας.
Η Χαμάς ανακοίνωσε ότι η συμφωνία προβλέπει και τον τερματισμό των εχθροπραξιών στη Γάζα.
Τα ανοιχτά ερωτήματα
Δεν είναι ακόμη σαφές πότε ακριβώς θα απελευθερωθούν οι όμηροι, ούτε αν θα παραδοθούν όλοι – ζωντανοί και νεκροί – ταυτόχρονα. Ο Τραμπ δήλωσε στο δίκτυο Fox News ότι πιστεύει πως όλοι οι όμηροι, συμπεριλαμβανομένων των νεκρών, θα επιστραφούν τη Δευτέρα (13/10).
Το ειρηνευτικό σχέδιο προβλέπει προθεσμία 72 ωρών από τη στιγμή που θα τεθεί σε ισχύ η συμφωνία – επομένως εξαρτάται από το πότε αυτή θα υπογραφεί.
Παραμένει αδιευκρίνιστο επίσης ποιοι ακριβώς Παλαιστίνιοι κρατούμενοι θα απελευθερωθούν από το Ισραήλ, κάτι που αποτέλεσε σημείο τριβής στις διαπραγματεύσεις που διεξήχθησαν στην Αίγυπτο.
Παρά τη συμφωνία για την πρώτη φάση, δεν υπάρχει ακόμη σαφές χρονοδιάγραμμα για το πώς θα διοικείται η Λωρίδα της Γάζας μετά τον πόλεμο, ούτε για το μέλλον της ίδιας της Χαμάς.
Ποια είναι τα επόμενα βήματα
Ο ισραηλινός στρατός ανακοίνωσε το πρωί της Πέμπτης (9/10) ότι έχει ξεκινήσει «τις επιχειρησιακές προετοιμασίες για την εφαρμογή της συμφωνίας», προκειμένου να αποσύρει τους στρατιώτες του στη συμφωνημένη γραμμή.
Ένας ανώτερος αξιωματούχος του Λευκού Οίκου δήλωσε στο Reuters ότι το Ισραήλ θα πρέπει, μετά την έγκριση της συμφωνίας, να αποσυρθεί μέσα σε λιγότερο από 24 ώρες.
Εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών του Κατάρ —μιας από τις χώρες-μεσολαβητές— είπε ότι οι δύο πλευρές έχουν ήδη συμφωνήσει «σε όλες τις διατάξεις και τους μηχανισμούς εφαρμογής της πρώτης φάσης της συμφωνίας για την κατάπαυση του πυρός στη Γάζα».
Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, ανακοίνωσε συνεδρίαση της κυβέρνησης την Πέμπτη, στην οποία θα εγκριθεί η συμφωνία με τη Χαμάς. Σύμφωνα με τη Χαμάς, η επίσημη υπογραφή της συμφωνίας αναμένεται να πραγματοποιηθεί μέσα στην ημέρα.
Ένας εκπρόσωπος της Χαμάς πρόσθεσε ότι οι διαπραγματεύσεις για τη δεύτερη φάση της εκεχειρίας θα ξεκινήσουν «άμεσα».
Τι προβλέπει η δεύτερη φάση του σχεδίου
Στη δεύτερη φάση των διαπραγματεύσεων θα τεθούν οι όροι για μια μακροπρόθεσμη ειρήνη.
Ο πλήρης αποχώρηση των ισραηλινών στρατευμάτων από τη Γάζα —που ζητά η Χαμάς— προβλέπεται στο σχέδιο Τραμπ να γίνει σε μεταγενέστερο στάδιο, όταν μια διεθνής δύναμη σταθεροποίησης (ISF) θα αναλάβει την ασφάλεια στην περιοχή.
Το ζήτημα του αφοπλισμού της Χαμάς θα εξεταστεί επίσης αργότερα.
Η Χαμάς έχει δηλώσει πρόσφατα ότι αποδέχεται την ιδέα να διοικείται η Λωρίδα της Γάζας, μετά το τέλος του πολέμου, από μια προσωρινή παλαιστινιακή κυβέρνηση τεχνοκρατών υπό την εποπτεία ενός διεθνούς οργάνου. Ωστόσο, παραμένει ασαφές αν αυτό σημαίνει ότι αποδέχεται και την απαίτηση του σχεδίου Τραμπ να μην συμμετέχει η ίδια σε αυτή τη διοίκηση. Το ζήτημα αυτό αναμένεται να τεθεί και στις επόμενες διαπραγματεύσεις της δεύτερης φάσης.
Ποια είναι τα εμπόδια στις διαπραγματεύσεις
Παρά την ανακούφιση των οικογενειών των ομήρων και των κατοίκων της Γάζας, η συμφωνία κάθε άλλο παρά οριστική είναι — κάτι που αναγνωρίζουν και οι ειδικοί.
Η Χαμάς εξακολουθεί να αρνείται να διαπραγματευτεί το αίτημα του Ισραήλ για αφοπλισμό της. Σύμφωνα με Παλαιστίνιο αξιωματούχο, η οργάνωση θα επιμείνει σε αυτή τη θέση όσο ισραηλινά στρατεύματα συνεχίζουν να καταλαμβάνουν παλαιστινιακά εδάφη.
Μεταξύ των ακανθωδών ζητημάτων είναι επίσης ο μηχανισμός για την πλήρη αποχώρηση του Ισραήλ από τη Γάζα.
Οι αραβικές χώρες που στηρίζουν το αμερικανικό σχέδιο απαιτούν να οδηγήσει τελικά στη δημιουργία ανεξάρτητου παλαιστινιακού κράτους — κάτι που ο Νετανιάχου απορρίπτει, υπό την πίεση και των δεξιών κυβερνητικών εταίρων του.
Ιδίως οι υπουργοί Σμοτριτς και Μπεν Γκβιρ, που ανήκουν στο ακροδεξιό τμήμα της κυβέρνησης, επιθυμούν τη συνέχιση του πολέμου, υποστηρίζοντας ότι μόνο στρατιωτικά μπορεί να εξουδετερωθεί η Χαμάς.
