Τι αποφάσισε ο Τραμπ;
Ο Τραμπ κατήργησε την απόφαση του 2009 με την οποία η αμερικανική Υπηρεσία Προστασίας Περιβάλλοντος (EPA) είχε χαρακτηρίσει βασικά αέρια του θερμοκηπίου –μεταξύ αυτών και το CO₂– ως απειλή για τη δημόσια υγεία και την ευημερία.
Η συγκεκριμένη νομική διαπίστωση αποτελούσε τη βάση που επέτρεπε στην EPA να επιβάλλει όρια εκπομπών σε οχήματα, βιομηχανίες και ενεργειακές εγκαταστάσεις. Με την κατάργησή της, αποδυναμώνεται δραστικά η δυνατότητα ομοσπονδιακής ρύθμισης των εκπομπών.
Πόσο επικίνδυνα είναι τα αέρια του θερμοκηπίου;
Στην επιστημονική κοινότητα δεν υπάρχει αμφιβολία ότι τα αέρια του θερμοκηπίου αποτελούν τον κύριο παράγοντα της κλιματικής κρίσης. Σύμφωνα με τον Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC), από τα τέλη του 19ου αιώνα οι αυξημένες συγκεντρώσεις τους έχουν οδηγήσει σε σημαντική άνοδο της παγκόσμιας μέσης θερμοκρασίας.
Η υπερθέρμανση αυτή εντείνει ακραία καιρικά φαινόμενα όπως:
- πλημμύρες
- καύσωνες
- ξηρασίες
Οι εκθέσεις του IPCC συντάσσονται από επιστήμονες παγκοσμίως και εγκρίνονται από τις κυβερνήσεις των κρατών-μελών, ώστε να υπάρχει κοινή επιστημονική βάση δράσης. Με την απόφασή του, ο Τραμπ έρχεται σε αντίθεση με αυτή τη διεθνώς αναγνωρισμένη επιστημονική συναίνεση.
Γιατί προχώρησε σε αυτή την κίνηση;
Η απόφαση εντάσσεται στη σταθερά αρνητική στάση του Τραμπ απέναντι στην ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή. Ο ίδιος υποστηρίζει ότι με την κατάργηση της σχετικής ρύθμισης και «δαπανηρών και άχρηστων» κανονισμών εκπομπών για τα οχήματα, οι Αμερικανοί φορολογούμενοι θα εξοικονομήσουν 1,3 τρισεκατομμύρια δολάρια.
Ωστόσο, πολλοί ειδικοί επισημαίνουν ότι το ανεξέλεγκτο κόστος της κλιματικής αλλαγής –καταστροφές, ζημιές σε υποδομές, απώλειες παραγωγής– θα ξεπεράσει κατά πολύ οποιαδήποτε βραχυπρόθεσμη «εξοικονόμηση».
Ποιες είναι οι συνέπειες για τις ΗΠΑ;
Η απόφαση θεωρείται σημαντική οπισθοδρόμηση για την αμερικανική και διεθνή κλιματική πολιτική.
Άμεση νομική συνέπεια ενδέχεται να είναι η κατάργηση των ομοσπονδιακών ορίων εκπομπών για επιβατικά αυτοκίνητα και φορτηγά. Παράλληλα, η κυβέρνηση επιδιώκει μέσω απορρύθμισης να ενισχύσει τη βιομηχανία αυτοκινήτου και τα ορυκτά καύσιμα.
Ωστόσο:
- Πολλές πολιτείες, όπως η California, συνεχίζουν να επενδύουν σε ανανεώσιμες πηγές.
- Σε μεγάλο μέρος των ΗΠΑ, η ηλιακή και η αιολική ενέργεια είναι ήδη η φθηνότερη μορφή ηλεκτροπαραγωγής.
Η Καλιφόρνια ανακοίνωσε ότι θα προσφύγει δικαστικά, ενώ και περιβαλλοντικές οργανώσεις εξετάζουν νομικές ενέργειες.
Ποιες είναι οι διεθνείς επιπτώσεις;
Οι ΗΠΑ συγκαταλέγονται στους μεγαλύτερους ρυπαντές παγκοσμίως. Το 2024 εξέπεμψαν περίπου 5,9 δισεκατομμύρια τόνους CO₂-ισοδυνάμων. Μόνο η China εκπέμπει περισσότερα, με περίπου 15,5 δισεκατομμύρια τόνους.
Για το παγκόσμιο κλίμα δεν έχει σημασία από ποια χώρα προέρχονται οι εκπομπές, αλλά το συνολικό τους ύψος. Επομένως, οποιαδήποτε χαλάρωση στις ΗΠΑ επηρεάζει άμεσα τη διεθνή προσπάθεια περιορισμού της υπερθέρμανσης.
Ορισμένοι επιστήμονες εκφράζουν φόβους ότι η στάση των ΗΠΑ μπορεί να ενθαρρύνει και άλλες χώρες να χαλαρώσουν τους στόχους τους. Ήδη στην Ευρώπη έχουν καταγραφεί πιέσεις για αποδυνάμωση μέτρων, όπως η αναθεώρηση του σχεδιαζόμενου τέλους στους κινητήρες εσωτερικής καύσης.
Ποιοι αντιδρούν;
Κριτική ασκείται ότι η απόφαση είναι ιδεολογικά και οικονομικά υποκινούμενη, με στόχο την ενίσχυση των πωλήσεων πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Περιβαλλοντικές οργανώσεις προειδοποιούν ότι οι μεγαλύτεροι χαμένοι θα είναι:
- οι κοινότητες που ήδη πλήττονται από ακραία καιρικά φαινόμενα
- οι μελλοντικές γενιές
- οι ευάλωτες οικονομίες
Κατά τους επικριτές, ο βασικός ωφελημένος είναι η βιομηχανία ορυκτών καυσίμων.
Συμπέρασμα
Η κατάργηση του Endangerment Finding συνιστά θεμελιώδη αλλαγή στην αμερικανική κλιματική πολιτική. Πέρα από τις άμεσες νομικές και οικονομικές επιπτώσεις στις ΗΠΑ, η απόφαση έχει ευρύτερη γεωπολιτική και περιβαλλοντική σημασία.
Το ερώτημα πλέον είναι αν τα αμερικανικά δικαστήρια, οι πολιτείες και η διεθνής κοινότητα θα μπορέσουν να περιορίσουν τις επιπτώσεις – ή αν η κίνηση αυτή θα σηματοδοτήσει μια γενικότερη υποχώρηση της παγκόσμιας κλιματικής δράσης.
