Τι είχε προηγηθεί

Συγκεκριμένα, με αφορμή δηλώσεις της νέας Αμερικανίδας πρέσβειρας στην Ελλάδα, Κίμπερλι Γκιλφόιλ, η οποία φέρεται να κάλεσε την Αθήνα να εξετάσει την πώληση του Λιμανιού του Πειραιά ώστε να περιοριστεί η κινεζική επιρροή. Η κινεζική πρεσβεία αντέδρασε ιδιαίτερα έντονα, χαρακτηρίζοντας τις δηλώσεις «συκοφαντικές», «παρεμβατικές» και «διαποτισμένες από ψυχροπολεμική λογική». Υποστήριξε ότι η επένδυση της COSCO αποτελεί υπόδειγμα αμοιβαίου οφέλους και έχει συμβάλει καθοριστικά στην ανάπτυξη του Πειραιά και στην ελληνική οικονομία, ειδικά την περίοδο της κρίσης χρέους. Παράλληλα κατηγόρησε τις ΗΠΑ για προσπάθεια υπονόμευσης της σταθερότητας με γεωπολιτικά κίνητρα.

Από την πλευρά της ελληνικής κυβέρνησης, η εκπρόσωπος του ΥΠΕΞ Λάνα Ζωχιού τόνισε ότι η Ελλάδα σέβεται πλήρως τις συμφωνίες που έχουν συναφθεί στο παρελθόν, υπενθυμίζοντας πως η παραχώρηση του 67% του ΟΛΠ στους Κινέζους έγινε εν μέσω δημοσιονομικής κρίσης και ότι η COSCO ήταν ο μοναδικός ενδιαφερόμενος επενδυτής. Υπογράμμισε επίσης ότι δεν τίθεται θέμα αλλαγής στάσης ή ευθυγράμμισης με τρίτες χώρες ως προς υφιστάμενες επενδύσεις, ενώ επανέλαβε ότι η Ελλάδα παραμένει ανοιχτή σε νέες επενδύσεις χωρίς να επηρεάζεται από εξωτερικές πιέσεις.

Η Αμερικανίδα πρέσβης απάντησε εμμέσως στην ανακοίνωση της κινεζικής πρεσβείας με βιντεοσκοπημένο μήνυμα, στο οποίο τόνισε ότι οι ελληνοαμερικανικές σχέσεις όχι μόνο παραμένουν ισχυρές, αλλά θα ενισχυθούν ακόμη περισσότερο το επόμενο διάστημα.

Η σημασία των κρίσιμων λιμενικών υποδομών

Οι κινήσεις Αμερικανίδας πρέσβη επανέφεραν στο επίκεντρο το ζήτημα της γεωπολιτικής επιρροής σε κρίσιμες λιμενικές υποδομές, υπενθυμίζοντας ότι ο Πειραιάς δεν αποτελεί απλώς έναν εμπορικό κόμβο, αλλά μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής αντιπαράθεσης μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας στη Μεσόγειο. Παρά τη βούληση της Ουάσιγκτον να περιορίσει το κινεζικό αποτύπωμα, το ιδιοκτησιακό καθεστώς του ΟΛΠ, η θεσμική θωράκιση της παραχώρησης και η ένταξη του λιμανιού σε σταθεροποιημένες ασιατικές αλυσίδες εφοδιασμού καθιστούν τις αμερικανικές επιδιώξεις εξαιρετικά δύσκολες στην πράξη.

Όπως έχει επισημανθεί σε ανάλυση του R, η COSCO έχει ενισχύσει την επιχειρησιακή δυναμική του Πειραιά, ο οποίος πλέον λειτουργεί ως βασικός ευρωπαϊκός κόμβος του κινεζικού δικτύου «Μία Ζώνη, Ένας Δρόμος». Την ίδια ώρα, οι ΗΠΑ επιχειρούν να ενισχύσουν τη δική τους στρατηγική παρουσία στην Ελλάδα, όμως το διεθνές πλαίσιο —από τους κανόνες της Ε.Ε έως τις δομές του παγκόσμιου εμπορίου— περιορίζει τα περιθώρια ανατροπής του υφιστάμενου status quo.

Έτσι διαμορφώνεται μια νέα πραγματικότητα: ο Πειραιάς εξελίσσεται σε σημείο συνύπαρξης ανταγωνιστικών συμφερόντων, περισσότερο παρά σε πεδίο αποκλειστικής επιρροής. Για την Ελλάδα, το διακύβευμα δεν είναι η επιλογή μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας, αλλά η διασφάλιση της κυριαρχίας, της σταθερότητας και της γεωοικονομικής της θέσης σε ένα παγκόσμιο περιβάλλον όπου τα λιμάνια λειτουργούν ως κόμβοι ισχύος και όχι απλώς ως εμπορικές πύλες.

Η δυναμική αρχή της Γκιλφόιλ και οι... ενστάσεις

Η παρουσία της νέας Αμερικανίδας πρέσβη, Κίμπερλι Γκιλφόιλ, στην Αθήνα διαφέρει αισθητά από εκείνη των προκατόχων της, προκαλώντας ποικίλες αντιδράσεις στο πολιτικό και διπλωματικό πεδίο. Παρότι έχει τραβήξει την προσοχή της δημοσιότητας και φαίνεται να απολαμβάνει τη συμπάθεια μέρους του ελληνικού κοινού, δεν λείπει ο σκεπτικισμός για τον τρόπο με τον οποίο ασκεί τα καθήκοντά της.

Αρνητικά σχόλια έχουν προκαλέσει η έντονη προβολή ενός «celebrity» προφίλ και η ξεκάθαρη ταύτισή της με τον Ντόναλντ Τραμπ. Η ίδια επισημαίνει σε κάθε ευκαιρία ότι δεν εκπροσωπεί μόνο τις ΗΠΑ, αλλά και προσωπικά τον Αμερικανό πρόεδρο, υιοθετώντας μάλιστα την ορολογία του, με συχνές αναφορές σε ό,τι θεωρεί «great». Η Γκιλφόιλ παρουσιάζεται ως «dealmaker», ενώ η στάση της δημιουργεί την εικόνα μιας περισσότερο πολιτικής απεσταλμένης της Ουάσιγκτον παρά μιας κλασικής διπλωμάτου.

Επιπλέον, αρνητικό αντίκτυπο είχε η παρουσία της κατά την επίσκεψη του Ουκρανού προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι στην Αθήνα. Σύμφωνα με όσους γνωρίζουν τα διπλωματικά πρωτόκολλα, εάν η αμερικανική πλευρά επιθυμούσε να εκπροσωπηθεί επισήμως, η παρουσία θα έπρεπε να είναι σε επίπεδο υπουργού και όχι πρέσβη.

Επιπλέον, αίσθηση προκάλεσαν την Πέμπτη (20/11) οι δηλώσεις της υπεύθυνης πολιτικού σχεδιασμού του ΠΑΣΟΚ, Άννας Διαμαντοπούλου, στο Action 24. Η ίδια εξέφρασε ενόχληση για τις μέχρι στιγμής κινήσεις της Γκιλφόιλ, κατηγορώντας την κυβέρνηση ότι επιτρέπει στην Αμερικανίδα πρέσβη να ανακοινώνει συμφωνίες των ΗΠΑ με την Ελλάδα χωρίς την απαραίτητη θεσμική διαδικασία. Παράλληλα, έκανε λόγο για αδιαφάνεια γύρω από τις συμφωνίες ερευνών υδρογονανθράκων, ενώ επικαλέστηκε ως χαρακτηριστικό παράδειγμα την τροπολογία για την αξιοποίηση του λιμένα Ελευσίνας, η οποία –όπως υποστήριξε– ήταν έτοιμη προς κατάθεση χωρίς να έχει προηγηθεί συζήτηση σε επίπεδο υπουργικού συμβουλίου.

Σημειώνεται πώς έμμεσα μηνύματα έδωσε η παρουσία του πρώην Επιτρόπου Δημήτρη Αβραμόπουλου στην Κίνα: Τη στιγμή που η ελληνική κυβέρνηση συνάπτει αλλεπάλληλες συμφωνίες με τις ΗΠΑ και τίθεται πλέον ανοιχτά το ζήτημα του περιορισμού της κινεζικής επιρροής στην περιοχή της ΝΑ Ευρώπης και Μεσογείου, ο βουλευτής της ΝΔ, πραγματοποίησε επίσημη στο Πανεπιστημίο Tsinghua και του Shanghai Institute of International Studies (SIIS).

{https://exchange.glomex.com/video/v-dedby09l4cwx?integrationId=eexbs1jkg0kofln}