1. Τα συμβολαιογραφικά γραφεία ως “one stop shop”
Ενισχύεται περαιτέρω ο ρόλος των συμβολαιογραφικών γραφείων ως σημείων ολοκληρωμένης εξυπηρέτησης. Ο συμβολαιογράφος ήδη προετοιμάζει το συμβόλαιο, συγκεντρώνει φορολογική και ασφαλιστική ενημερότητα και υποβάλλει αίτηση εγγραφής στο Κτηματολόγιο. Με τις νέες ρυθμίσεις, ο ρόλος του διευρύνεται και αναβαθμίζεται, με αντίστοιχη προσαρμογή της αμοιβής του.
2. Κατάργηση υποχρεωτικού τοπογραφικού σε συγκεκριμένες περιοχές
Καταργείται η υποχρεωτική σύνταξη τοπογραφικού διαγράμματος για μεταβιβάσεις ακινήτων που βρίσκονται εντός σχεδίου σε περιοχές με κυρωμένες πράξεις εφαρμογής. Μέχρι σήμερα απαιτείται τοπογραφικό και βεβαίωση μηχανικού ακόμη και αν το ακίνητο είναι καταχωρισμένο στο Κτηματολόγιο.
Με τη νέα ρύθμιση, εφόσον υπάρχει κυρωμένη και μεταγεγραμμένη πράξη εφαρμογής και λειτουργεί το Κτηματολόγιο, το τοπογραφικό θεωρείται περιττό, καθώς τα στοιχεία προκύπτουν από το κτηματολογικό φύλλο και την ηλεκτρονική ταυτότητα κτιρίου.
3. Πληρωμή φόρου κληρονομιάς μέσω του τιμήματος μεταβίβασης
Μέχρι σήμερα, για τη μεταβίβαση κληρονομιαίου ακινήτου απαιτείται η προηγούμενη εξόφληση του φόρου κληρονομιάς, κάτι που δημιουργεί εμπόδια σε ιδιοκτήτες χωρίς διαθέσιμη ρευστότητα.
Πλέον, ο φόρος θα μπορεί να εξοφλείται από το τίμημα της πώλησης. Το συμβόλαιο θα συντάσσεται χωρίς την προηγούμενη καταβολή του φόρου και ο συμβολαιογράφος θα παρακρατεί το ποσό από το τίμημα, αποδίδοντάς το στο Δημόσιο και υποβάλλοντας τη σχετική δήλωση ταυτόχρονα με την υπογραφή του συμβολαίου.
4. Οριστική απελευθέρωση μεταβίβασης κατασχεμένων ακινήτων
Με το ισχύον καθεστώς, η μεταβίβαση κατασχεμένου ακινήτου μπορεί να ανατραπεί ανά πάσα στιγμή από την ΑΑΔΕ. Με τη νέα παρέμβαση, δίνεται η δυνατότητα οριστικής απελευθέρωσης της μεταβίβασης, υπό την προϋπόθεση ότι μέρος του τιμήματος θα παρακρατείται και θα αποδίδεται στην ΑΑΔΕ.
Το ποσοστό θα καθορίζεται από την Αρχή, με βάση το ύψος της οφειλής και το ποσό που εισπράττεται από τη μεταβίβαση.
Έλεγχος συμβολαίων και φορολογικών δηλώσεων
Παράλληλα, καθιερώνεται υποχρεωτικός έλεγχος των φακέλων μεταβίβασης ακινήτων εντός 60 ημερών από τις αρμόδιες υπηρεσίες της φορολογικής διοίκησης. Οι δηλώσεις φόρου μεταβίβασης θα υποβάλλονται ψηφιακά μέσω της πλατφόρμας myPROPERTY, με ελάχιστες εξαιρέσεις.
Τη δήλωση θα συμπληρώνει ο πιστοποιημένος συμβολαιογράφος και θα υποβάλλεται από τον υπόχρεο ή τον νόμιμο εκπρόσωπό του με κωδικούς TAXISnet. Μετά την υποβολή, η αρμόδια ΔΟΥ θα εκδίδει πράξη προσδιορισμού φόρου εντός δέκα εργάσιμων ημερών, ενώ εντός 60 ημερών από την ανάρτηση του συμβολαίου θα διενεργείται έλεγχος για την ακρίβεια των στοιχείων και τη συμφωνία δήλωσης και συμβολαιογραφικής πράξης.
1. Παύει το δημόσιο να διεκδικεί την ακίνητη περιουσία ιδιωτών, την οποία αποδεδειγμένα κατέχουν νόμιμα
Όπως εξήγησε ο κ. Χατζηδάκης, το πρόβλημα είχε λάβει παράλογες διαστάσεις: «Όταν ήμουν υπουργός Περιβάλλοντος, είχα βιώσει μια εντελώς παράλογη αντιμετώπιση της δημόσιας διοίκησης που διεκδικούσε με οθωμανικά φιρμάνια ολόκληρη τη Σαρωνίδα το 2020», οικισμό δηλαδή που είχε κατασκευαστεί πολλές δεκαετίες πριν. Παρόμοια περίπτωση αντιμετώπισε ως υπουργός Οικονομικών, όταν το Δημόσιο διεκδικούσε πολυκατοικίες στο κέντρο της Καρδίτσας, στις οποίες κατοικούσαν πολίτες επί δεκαετίες.
Οι τρεις βασικές παρεμβάσεις που προβλέπονται στο θέμα αυτό είναι:
· Πρώτον, το Δημόσιο δεν θα προβάλλει δικαιώματα κυριότητας ούτε θα ασκεί αγωγές όταν οι ιδιώτες ή οι δικαιοπάροχοί τους έχουν ακίνητο μεταγεγραμμένο μέχρι το 1975 – «πριν ψηφιστεί το σημερινό Σύνταγμα», όπως σημείωσε χαρακτηριστικά.
· Δεύτερον, προστατεύονται ακίνητα στα οποία έχουν εγκατασταθεί πολίτες κατόπιν υπόδειξης δημόσιας αρχής, κυρίως πρόσφυγες: «Ήρθαν πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία, τους έδωσε ο Ελευθέριος Βενιζέλος κάποιους τίτλους και έρχεται σήμερα το Ελληνικό Δημόσιο μετά από πολλές δεκαετίες καθυστέρηση και λέει: ξεχάστε τον Ελευθέριο Βενιζέλο». Νιώθουν έτσι και πάλι «πρόσφυγες» στη χώρα μας.
· Τρίτον, καλύπτονται περιπτώσεις όπου οι πολίτες διαθέτουν προσωρινά παραχωρητήρια ή αντίστοιχους τίτλους που εξέδωσε η ίδια η διοίκηση, αλλά αργότερα «άλλαξε άποψη και μετά από πολλές δεκαετίες θυμήθηκε να προσφύγει στα δικαστήρια λόγω ευθυνοφοβίας υπαλλήλων». Όλες οι εκκρεμείς δίκες που αφορούν αμφισβήτηση κυριότητας για τέτοια ακίνητα καταργούνται, με ρητή εξαίρεση των κοινόχρηστων χώρων, αρχαιολογικών χώρων και δασικών εκτάσεων.
2. πληρωμή του φόρου κληρονομίας κατά τη μεταβίβαση του ακινήτου που κληρονομείται: σήμερα όσοι αδυνατούν να πληρώσουν τον φόρο κληρονομίας, δεν μπορούν να πουλήσουν το ακίνητό τους, ώστε να πληρώσουν και τον φόρο. Πιέζονται και καταφεύγουν έτσι σε διάφορες «συμφωνίες» με τους εν δυνάμει αγοραστές, χάνοντας χρήματα συχνά. Με τη νέα ρύθμιση η διαδικασία θα προχωρά και ο φόρος θα μπορεί να πληρώνεται τη στιγμή που καταβάλλεται το τίμημα της μεταβίβασης.
3. μεταβίβαση κατασχεμένου ακινήτου: η ΑΑΔΕ θα μπορεί να απελευθερώνει τη μεταβίβαση κατασχεμένου ακινήτου, με την προϋπόθεση ότι ένα ποσοστό του τιμήματος (το οποίο θα ορίζει η ΑΑΔΕ με βάση το ποσό της οφειλής και το ποσό που εισπράττεται από τη μεταβίβαση) θα παρακρατείται και θα αποδίδεται από τον Συμβολαιογράφο στην ΑΑΔΕ.
4. συμβολαιογράφοι "one-stop shop": Συγκεκριμένα, οι συμβολαιογράφοι στο εξής αποκτούν διασύνδεση με το ΤΕΕ για να εκδίδεται ηλεκτρονική ταυτότητα κτιρίου, αλλά και με την ΑΑΔΕ για τις περιπτώσεις απαλλαγής φόρου. Θα υποβάλλουν τις δηλώσεις φόρου μεταβίβασης και θα καταβάλλουν τα αντίστοιχα ποσά. Τα διάφορά έξοδα και η αμοιβή για την κατάρτιση του συμβολαίου θα καταβάλλονται σε ειδικό, ακατάσχετο λογαριασμό, από τον οποίο οι συμβολαιογράφοι θα κάνουν τις πληρωμές, με ανάλογη αύξηση της αμοιβής τους για τις πρόσθετες υπηρεσίες που θα παρέχουν. Με την εφαρμογή της ρύθμισης, οι συμβαλλόμενοι θα παρίστανται μόνο για την υπογραφή του συμβολαίου.
5. κατάργηση της υποχρέωσης σύνταξης τοπογραφικού για συμβόλαια μεταβίβασης ακινήτων σε περιοχές εντός σχεδίου με επικυρωμένη πράξη εφαρμογής: εφόσον το ακίνητο βρίσκεται σε περιοχή με κυρωμένη και μετεγγραμμένη πράξη εφαρμογής και κτηματολόγιο σε λειτουργία, θεωρείται περιττό να συνταχθεί και τοπογραφικό διάγραμμα από ιδιώτη μηχανικό, καθώς το κτηματολογικό φύλλο έχει ήδη ενσωματωμένο τοπογραφικό διάγραμμα, ενώ οι όροι δόμησης και τα λοιπά κρίσιμα στοιχεία για κτίρια προκύπτουν από την ηλεκτρονική ταυτότητα κτιρίου.
Επιπλέον παρεμβάσεις
Μεταξύ άλλων, για παράδειγμα, θα προβλέπει:
- αντικατάσταση των δικαιολογητικών με υπεύθυνη δήλωση. Ποιο είναι το πρόβλημα; Και σήμερα προβλέπεται η αυτεπάγγελτη αναζήτηση δικαιολογητικών, αλλά υπάρχουν δυσχέρειες στην εφαρμογή της. Περίπου μία τριανταριά πιστοποιητικά αναζητούνται τελικά από τους πολίτες.
Μέχρι η διαλειτουργικότητα να γίνει καθολική, ο πολίτης δεν θα προσκομίζει κανένα πιστοποιητικό που ήδη διαθέτει η δημόσια διοίκηση. Το μέτρο αφορά δηλαδή πιστοποιητικά που τα διαθέτει ήδη η διοίκηση.
Παραδείγματος χάρη, μέσω διαλειτουργικότητας, παρέχονται το πιστοποιητικό γέννησης και σε κάποιο βαθμό το πιστοποιητικό οικογενειακής κατάστασης, αλλά δεν παρέχονται άλλα όπως η ληξιαρχική πράξη γάμου, θανάτου, πτυχία, αντίγραφο πιστοποιητικού εγγυτέρου συγγενών, διάφορα κτηματολογικά πιστοποιητικά, πιστοποιητικά ιθαγένειας κλπ).
Ωστόσο οι διευκολύνσεις αφορούν μόνο τους συνεπείς, όχι όσους έκαναν ή θα κάνουν κατάχρηση των υπεύθυνων δηλώσεων. Για αυτούς μάλιστα, θα προβλεφθούν αΑυξημένα πρόστιμα και κυρώσεις για όσους κάνουν χρήση των διευκολύνσεων
- Ψηφιακή ενημέρωση για την πορεία της αίτησης του πολίτη, κάτι που το ζητούσαν οι ίδιοι οι πολίτες. Όχι πλέον δηλαδή αιτήσεις «στα τυφλά» για τις οποίες ο πολίτης αγνοεί την πορεία και την τύχη τους.
