Το Ιράν έχει εξαπολύσει επιθέσεις εναντίον πολλών χωρών ως απάντηση στα πλήγματα των ΗΠΑ και του Ισραήλ. Έχει πλήξει τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Μπαχρέιν, το Ομάν, το Κουβέιτ, το Ιράκ και τη Σαουδική Αραβία. Ο βόρειος γείτονάς του, το Αζερμπαϊτζάν, ανακοίνωσε ότι ιρανικό drone τραυμάτισε δύο αμάχους την Πέμπτη (5/3).
Επιπτώσεις έχουν καταγραφεί και σε πιο απομακρυσμένες χώρες. Drones στόχευσαν βρετανική αεροπορική βάση στην Κύπρο αυτή την εβδομάδα, ενώ η Τουρκία ανακοίνωσε ότι συστήματα αεράμυνας και αντιπυραυλικής άμυνας του ΝΑΤΟ κατέρριψαν πύραυλο που κατευθυνόταν προς τον εναέριο χώρο της την Τετάρτη. Και οι δύο χώρες είναι μέλη του ΝΑΤΟ και δεσμεύονται από το Άρθρο 5 της Συνθήκης, που προβλέπει συλλογική άμυνα σε περίπτωση επίθεσης εναντίον ενός κράτους-μέλους.
Κατά την επίσκεψή του στη Βόρεια Μακεδονία την Τρίτη, πριν η Τουρκία ανακοινώσει την κατάρριψη του πυραύλου, ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε χαρακτήρισε το Ιράν «εξαγωγέα χάους» που αποτελεί «εκτεταμένη απειλή». Πρόσθεσε ωστόσο ότι η συμμαχία είναι έτοιμη να «υπερασπιστεί κάθε εκατοστό του εδάφους του ΝΑΤΟ» εάν χρειαστεί.
Παρόλα αυτά, όπως επισημαίνουν ειδικοί, σύμφωνα με το CNBC, το όριο για μια επίσημη αντίδραση της στρατιωτικής συμμαχίας παραμένει υψηλό.
Το Ιράν αρνήθηκε ότι εκτόξευσε πύραυλο προς την Τουρκία, ενώ δεν έχει απαντήσει για τα drones που στόχευσαν τη βρετανική βάση στην Κύπρο. Το βρετανικό υπουργείο Άμυνας δήλωσε την Τετάρτη ότι το «drone τύπου Shahed» —όνομα που συνδέεται με το Ιράν, το οποίο κατασκευάζει τα επιθετικά drones Shahed και τα έχει εξαγάγει και στη Ρωσία— «δεν εκτοξεύθηκε από το Ιράν».
Μετά τις επιθέσεις με drones, το Euronews μετέδωσε ότι το ΝΑΤΟ δεν είχε πραγματοποιήσει συζητήσεις για το περιστατικό, θεωρώντας το πολύ μικρής κλίμακας για να δικαιολογήσει επίσημη διαβούλευση. Το CNBC έχει ζητήσει επίσης σχόλιο από το ΝΑΤΟ.
«Υπαρξιακός πόλεμος επιβίωσης» για το Ιράν
Αναλυτές εκτιμούν ότι τα περιστατικά αυτά δείχνουν πως ο πόλεμος θα μπορούσε να επεκταθεί και να επηρεάσει άμεσα τη συμμαχία.
Ο Χάμις Κινίαρ, ανώτερος αναλυτής Μέσης Ανατολής και Βόρειας Αφρικής στην εταιρεία ανάλυσης κινδύνων Verisk Maplecroft, δήλωσε στο CNBC ότι οι επιθέσεις κατά της Τουρκίας και της βρετανικής βάσης αντανακλούν «την πρόθεση του Ιράν να διευρύνει αυτό που θεωρεί υπαρξιακό πόλεμο επιβίωσης».
Τα περιστατικά αυξάνουν περαιτέρω το διακύβευμα ενός πολέμου που εξαπλώνεται στην περιοχή, ακόμη κι αν δεν είναι σαφές ότι το Ιράν στόχευε σκόπιμα την Τουρκία, σημείωσε. Αν η Τεχεράνη αποφάσιζε να στοχεύσει πιο επιθετικά την Τουρκία, πιθανότατα θα επιτίθετο σε αμερικανικές βάσεις και ενεργειακές υποδομές, «αντιγράφοντας τις ιρανικές τακτικές στον Περσικό Κόλπο».
Ο ίδιος εκτίμησε ότι η Τουρκία θα προτιμούσε να μη βρεθεί εμπλεκόμενη στον πόλεμο κατά του Ιράν, ωστόσο πιθανότατα θα εξέταζε «άμεση ανταπόδοση» εάν η Τεχεράνη άρχιζε ξεκάθαρα να τη στοχεύει.
Την ίδια ώρα, τα μέλη του ΝΑΤΟ αντιμετωπίζουν ήδη τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία στα ανατολικά σύνορα της συμμαχίας. Οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν μειώσει τα στρατιωτικά τους αποθέματα στηρίζοντας την Ουκρανία, ενώ η αναπλήρωσή τους προχωρά αργά και οι δεσμεύσεις για αύξηση των αμυντικών δαπανών συναντούν εμπόδια.
Τον Σεπτέμβριο, μετά την είσοδο ρωσικών drones στον πολωνικό εναέριο χώρο, το ΝΑΤΟ ξεκίνησε την επιχείρηση «Eastern Sentry» για την ενίσχυση της αεράμυνας. Παρότι το Άρθρο 5 δεν ενεργοποιήθηκε, η συμμαχία τόνισε ότι η δέσμευσή της στην αρχή της συλλογικής άμυνας είναι «ακλόνητη», προσθέτοντας ότι «θα συνεχίσουμε να απαντούμε με τον τρόπο, τον χρόνο και στο πεδίο που θα επιλέξουμε».
Ο Γκούντραμ Βολφ, ανώτερος συνεργάτης του think tank Bruegel, δήλωσε στο CNBC ότι θα ήταν «υπερβολικό να ενεργοποιηθεί το Άρθρο 5 εξαιτίας ενός μόνο πυραύλου που καταρρίφθηκε».
Όπως σημείωσε, «είναι πιθανό το Ιράν να έχει μειωμένες δυνατότητες εκτόξευσης πυραύλων και drones, όμως αυτές δεν θα εξαλειφθούν πλήρως». Παράλληλα, εξέφρασε ανησυχία για ένα σενάριο παρατεταμένης αστάθειας στο ίδιο το Ιράν, με συνέπειες για τη σταθερότητα ολόκληρης της περιοχής.
«Θα υπάρχουν πάντα νέα κύματα διαφορετικών ομάδων και παρατάξεων, όπως στην Υεμένη, όπου οι Χούθι εκτοξεύουν κατά διαστήματα ρουκέτες σε πλοία. Μια τέτοια αστάθεια θα ήταν εξαιρετικά επιζήμια για ολόκληρη την περιοχή», κατέληξε.
