Ο πρόεδρος Τραμπ εξέδωσε το μεσημέρι της Μ. Τρίτης (8/4) το πιο δραματικό τελεσίγραφο της προεδρίας του: Αν το Ιράν δεν κατέληγε σε συμφωνία μέσα στις επόμενες 12 ώρες, «ένας ολόκληρος πολιτισμός θα πεθάνει απόψε, για να μην επανέλθει ποτέ ξανά».

Ακόμη και για έναν πρόεδρο που εδώ και καιρό βασίζεται σε μαξιμαλιστικές απειλές, η ανάρτηση των 85 λέξεων ήταν εντυπωσιακή, σημειώνει η Wall Street Journal. Διαδόθηκε από το Οβάλ Γραφείο σε ξένες πρεσβείες και εταιρικά γραφεία, πυροδοτώντας μια αγωνιώδη αντίστροφη μέτρηση και ένα παγκόσμιο δραματικό παιχνίδι εικασιών για το τι ήταν διατεθειμένος να κάνει ο ισχυρότερος άνθρωπος στον κόσμο.

Λιγότερο από ενενήντα λεπτά πριν από την προθεσμία του, ο Τραμπ υποχώρησε, γράφοντας σε ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι συμφώνησε σε κατάπαυση του πυρός δύο εβδομάδων με το Ιράν και θα ανέστελλε τις απειλούμενες επιθέσεις του, υπό την προϋπόθεση της άμεσης επαναλειτουργίας των Στενών του Ορμούζ.

Τις προηγούμενες ημέρες ο Τραμπ είχε προειδοποιήσει ότι θα βομβαρδίσει τις γέφυρες, τα εργοστάσια ηλεκτρικής ενέργειας και άλλες πολιτικές υποδομές του Ιράν, επιμένοντας ότι ο λαός της χώρας «θα ήταν πρόθυμος να υποστεί αυτό για να αποκτήσει ελευθερία». Ενώ φαινόταν να απειλεί με καταστροφή μια χώρα 93 εκατομμυρίων ανθρώπων, άφηνε επίσης ανοιχτό το ενδεχόμενο συμφωνίας για να αποφευχθούν τα καταστροφικά πλήγματα.

«ΠΟΙΟΣ ΞΕΡΕΙ;» έγραψε το πρωί της Τρίτης. «Θα το μάθουμε απόψε, μία από τις πιο σημαντικές στιγμές στη μακρά και σύνθετη ιστορία του κόσμου».

Καθώς οι ώρες περνούσαν, από τον Πάπα Λέοντα μέχρι τον ηθοποιό Μπεν Στίλερ κάλεσαν τον Τραμπ να υποχωρήσει. Αξιωματούχοι της κυβέρνησης δέχονταν τηλεφωνήματα από στελέχη επιχειρήσεων και πολιτικούς συμμάχους που προσπαθούσαν να αποκρυπτογραφήσουν αν η απειλή του Τραμπ ήταν μπλόφα ή προοίμιο κλιμάκωσης.

Ευρωπαίοι αξιωματούχοι συγκεντρώθηκαν σε τηλεδιάσκεψη και σε μεγάλο βαθμό πείστηκαν ότι ο Τραμπ θα υποχωρούσε. Στη Wall Street, οι επενδυτές και τα στελέχη αντιμετώπισαν την ημέρα όπως άλλες προθεσμίες του Τραμπ που πέρασαν χωρίς συνέπειες: ως μια διαπραγματευτική τακτική που πιθανότατα δεν θα οδηγούσε σε καταστροφή.

Αναζητώντας διέξοδο

Η ανάρτηση του Τραμπ άναψε συζητήσεις σε ομαδικές συνομιλίες σε όλο τον κόσμο και προκάλεσε μια κινητοποίηση συμμάχων των ΗΠΑ και διαμεσολαβητών για να βρεθεί μια διέξοδος ή να κερδηθεί χρόνος.

Καθώς η απειλή του διαδιδόταν στο Ιράν, πολλοί κάτοικοι προετοιμάζονταν για διακοπές ρεύματος και αερίου και συζητούσαν αν ήταν ασφαλέστερο να μείνουν στις πόλεις ή να φύγουν στην ύπαιθρο. Κάποιοι έβγαλαν παλιές φορητές εστίες και ξαναγέμισαν δοχεία πετρελαίου.

Λιγότερο από 30 λεπτά μετά την ανάρτηση του Τραμπ, Ιρανοί αξιωματούχοι ενημέρωσαν την Αίγυπτο ότι η Τεχεράνη είχε διακόψει την άμεση επικοινωνία με τους Αμερικανούς διαπραγματευτές, σύμφωνα με αξιωματούχους αραβικής κυβέρνησης. Αξιωματούχοι από πολλές αραβικές χώρες προειδοποίησαν ότι η απειλή του προέδρου πιθανότατα θα είχε το αντίθετο αποτέλεσμα στο σκληροπυρηνικό Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης, το οποίο είχε ήδη σηματοδοτήσει ότι θα βυθίσει την περιοχή στο σκοτάδι αν δεχτεί επίθεση η ιρανική υποδομή.

Η ανάρτηση του Τραμπ έγινε πρωτοσέλιδο στο Ισραήλ, καθώς οι άνθρωποι προετοιμάζονταν για το τέλος του Πάσχα. Ο πρώην πρωθυπουργός Εχούντ Όλμερτ διάβασε το μήνυμα λίγο πριν ηχήσουν σειρήνες για ιρανική πυραυλική απειλή στο κεντρικό Ισραήλ. «Τείνω να μην παίρνω τη δήλωση του προέδρου Τραμπ κατά γράμμα», είπε. «Θέλω να πιστεύω ότι εννοεί πως θα καταστρέψουμε το καθεστώς. Δεν μπορούμε να δεχτούμε καμία καταστροφή, ολική ή μερική, του ιρανικού πολιτισμού».

Στο μεταξύ στις ΗΠΑ, ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ και ο αρχηγός των Ενόπλων Δυνάμεων στρατηγός Νταν Κέιν συνδέθηκαν στην καθημερινή τους τηλεδιάσκεψη με τον ναύαρχο Μπραντ Κούπερ, διοικητή της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ. Ο Κούπερ και οι στρατιωτικοί σχεδιαστές στο Πεντάγωνο προετοίμαζαν πιθανά πλήγματα στην ενεργειακή υποδομή του Ιράν. Χρησιμοποίησαν υπάρχουσες λίστες στόχων που είχαν ήδη εξεταστεί από στρατιωτικούς νομικούς.

Αξιωματούχοι ανέφεραν ότι οι στόχοι ήταν πολύ λιγότεροι από την απειλή του Τραμπ ότι «κάθε εργοστάσιο ηλεκτρικής ενέργειας στο Ιράν θα καταστραφεί». Κάθε στόχος θεωρήθηκε νομικά αποδεκτός επειδή είχε σαφή σύνδεση με στρατιωτικές ή δυνάμεις ασφαλείας και δεν θα προκαλούσε υπερβολικές απώλειες σε αμάχους. Κατά τη διάρκεια της νύχτας, ο αμερικανικός στρατός έπληξε περισσότερους από 50 στόχους στο νησί Χαργκ, χωρίς να πλήξει πετρελαϊκές υποδομές.

«Θα δούμε ότι ο αυτοκράτορας δεν φοράει ρούχα»

Η απειλή του Τραμπ προκάλεσε παρόμοιες συζητήσεις μεταξύ συμμάχων και διαδικτυακών σχολιαστών, που επιδόθηκαν σε έντονες εικασίες σε ζωντανές μεταδόσεις και podcast. «Προσπαθεί να ακούγεται απειλητικός και τρελός», είπε ο Τιμ Πουλ. Αν δεν προχωρήσει, «θα δούμε ότι ο αυτοκράτορας δεν φοράει ρούχα… Αυτό θα είναι το τελευταίο του χαρτί».

Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε βρισκόταν καθ’ οδόν προς την Ουάσινγκτον όταν δημοσιεύτηκε η ανάρτηση. Ευρωπαίοι αξιωματούχοι, σε νέα σύσκεψη, κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι ο Τραμπ θα υποχωρούσε.

Στη Βουδαπέστη, ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς δήλωσε: «Ελπίζω να είναι έξυπνοι», αναφερόμενος στους Ιρανούς. «Ο πρόεδρος έθεσε προθεσμία περίπου 12 ωρών. Θα δούμε, αλλά θα υπάρξουν πολλές διαπραγματεύσεις μέχρι τότε».

Στις 10:30 π.μ., παρουσιαστής του Fox News μετέφερε μήνυμα του Τραμπ ότι «αν φτάσουμε σε εκείνο το σημείο, θα υπάρξει επίθεση που δεν έχουν ξαναδεί».

Καθώς πλησίαζε η προθεσμία, ο Τραμπ φαινόταν να ταλαντεύεται μεταξύ διπλωματίας της τελευταίας στιγμής και καθημερινών δραστηριοτήτων. Πραγματοποίησε τηλεφωνική παρέμβαση σε συγκέντρωση στη Βουδαπέστη, συναντήθηκε με επενδυτές τεχνολογίας και αξιωματούχους, και έκανε δεκάδες αναρτήσεις υποστήριξης υποψηφίων.

Εντός της κυβέρνησης, ορισμένοι αξιωματούχοι εξέφρασαν ανησυχία, χαρακτηρίζοντας την ανάρτηση ανησυχητική και αποσπαστική από εσωτερικές προτεραιότητες. Άλλοι τη θεώρησαν διαπραγματευτική τακτική.

Στον επιχειρηματικό κόσμο, επικεφαλής εταιρειών και επενδυτές ανησυχούσαν για τις επιπτώσεις στην οικονομία. Στη Wall Street, επικρατούσε επιφυλακτικότητα. Η Citigroup τροποποίησε διαδικασίες, όπως συμβαίνει σε εκλογικές περιόδους, για να αποφευχθούν τεχνικά προβλήματα.

«Ήταν ζαλιστικό», είπε ένας διαχειριστής επενδύσεων. «Ένα μάτι στις αγορές και ένα στο Truth Social του Τραμπ».

Το δραματικό φινάλε

Μέχρι το απόγευμα, με μικρή πρόοδο, Ευρωπαίοι αξιωματούχοι παρενέβησαν δημόσια. «Δεν διαγράφεις έναν πολιτισμό», δήλωσε ο Γάλλος υπουργός Εξωτερικών.

Η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι τόνισε ότι «ο άμαχος πληθυσμός δεν πρέπει να πληρώσει για τα λάθη των ηγετών».

Παρόμοια μηνύματα ήρθαν και από το Κογκρέσο των ΗΠΑ, με προειδοποιήσεις ότι επίθεση σε πολιτικούς στόχους θα ήταν «τεράστιο λάθος».

Λίγο μετά τις 3 μ.μ., ο πρωθυπουργός του Πακιστάν κάλεσε τον Τραμπ να παρατείνει το τελεσίγραφο κατά δύο εβδομάδες και να υποστηρίξει κατάπαυση πυρός, ζητώντας από το Ιράν να ανοίξει τα Στενά του Ορμούζ ως ένδειξη καλής θέλησης. Ο Λευκός Οίκος δήλωσε ότι ο πρόεδρος ενημερώθηκε για την πρόταση, ενώ αργότερα ο Τραμπ ανέφερε ότι βρίσκονταν σε «έντονες διαπραγματεύσεις».

Ο πρόεδρος πέρασε το απόγευμα με συμβούλους στο Οβάλ Γραφείο, εξετάζοντας τα υπέρ και τα κατά.

Στις 6:32 μ.μ., ανακοίνωσε ότι θα αναβάλει τα πλήγματα: «Υπό την προϋπόθεση ότι το Ιράν θα συμφωνήσει στο πλήρες, άμεσο και ασφαλές άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, συμφωνώ να αναστείλω τους βομβαρδισμούς για δύο εβδομάδες».

Και τώρα, τι;

Θεωρητικά, η εκεχειρία βρίσκεται πια σε ισχύ, με τις διαπραγματεύσεις να είναι ορισμένο να ξεκινήσουν τη Μεγάλη Παρασκευή (10/4) με βάση μία πρόταση 10 σημείων που συνυπογράφουν Ιράν και Πακιστάν. Όπως σημειώνει, όμως, η Wall Street Journal, ορισμένοι αξιωματούχοι εξέφρασαν ανησυχία ότι το Ιράν ίσως δεν ικανοποιήσει πλήρως τις απαιτήσεις, κάτι που θα μπορούσε να επαναφέρει την κρίση σε οριακό σημείο μέσα σε δύο εβδομάδες.