Το λεγόμενο δίλημμα «κανόνια ή βούτυρο» αναφέρεται στην επιλογή που έχουν οι κυβερνήσεις όταν κατανέμουν πόρους μεταξύ της άμυνας και των κοινωνικών προγραμμάτων.

Σύμφωνα με μετάδοση του CNBC, στην τελευταία του έκθεση World Economic Outlook, το ΔΝΤ επισημαίνει ότι περίπου οι μισές χώρες του κόσμου έχουν αυξήσει τους στρατιωτικούς τους προϋπολογισμούς, ενώ οι πωλήσεις όπλων από τις μεγαλύτερες αμυντικές εταιρείες έχουν διπλασιαστεί σε πραγματικούς όρους τις τελευταίες δύο δεκαετίες.

Οι τάσεις αυτές αναμένεται να συνεχιστούν καθώς εντείνονται οι γεωπολιτικές εντάσεις, εγείροντας σοβαρά ερωτήματα για το κατά πόσο οι αυξημένες αμυντικές δαπάνες θα «εκτοπίσουν» άλλες δαπάνες, όπως οι κοινωνικές.

Βάσει ανάλυσης 164 χωρών από το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, το ΔΝΤ προειδοποιεί ότι οι εκρήξεις αμυντικών δαπανών συνήθως αποδυναμώνουν τα δημοσιονομικά και εξωτερικά ισοζύγια, οδηγώντας συχνά σε απότομη αύξηση του δημόσιου χρέους και σημαντικές περικοπές στην κοινωνική πολιτική.

Αμυντικές VS Κοινωνικές δαπάνες

Ο Γάλλος υπουργός Οικονομικών Roland Lescure αναγνώρισε ότι το δίλημμα μεταξύ άμυνας και κοινωνικών δαπανών ενέχει τον κίνδυνο πολιτικής αντίδρασης ενόψει των προεδρικών εκλογών του 2027. Τόνισε, ωστόσο, ότι η αύξηση των αμυντικών δαπανών μπορεί να αποφέρει ένα «διπλό όφελος»: ενίσχυση της εθνικής κυριαρχίας και δημιουργία θέσεων εργασίας.

«Πρέπει να επαναπροσδιορίσουμε τον πόλεμο. Τα drones και οι νέες μορφές σύγκρουσης έχουν ήδη εμφανιστεί και πρέπει να τις αντιμετωπίσουμε», δήλωσε.

Παράλληλα υποστήριξε ότι η Γαλλία δεν υστερεί σε κοινωνικές δαπάνες, επισημαίνοντας πως το επίπεδό τους είναι ήδη από τα υψηλότερα στον κόσμο και αποτελεί βασικό στοιχείο του γαλλικού μοντέλου.

Από την πλευρά του, ο πρόεδρος της Παγκόσμια Τράπεζα, Ajay Banga, δήλωσε ότι η άμυνα αποτελεί πλέον προτεραιότητα για πολλές χώρες, την ώρα που η χρηματοδότηση για την ανάπτυξη στο εξωτερικό έχει μειωθεί.

Ωστόσο, σημείωσε ότι εξακολουθεί να υπάρχει εμπιστοσύνη στο σύστημα, επισημαίνοντας ότι οι επενδύσεις στις φτωχότερες χώρες εξυπηρετούν και τα συμφέροντα των ανεπτυγμένων οικονομιών, καθώς ενισχύουν τη σταθερότητα, την ανάπτυξη και περιορίζουν τη μετανάστευση.

Στην Ευρώπη, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει θέσει την ασφάλεια και την άμυνα ως κορυφαία προτεραιότητα, εν μέρει λόγω της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία. Οι αμυντικές δαπάνες των 27 κρατών-μελών αναμένεται να φτάσουν τα 381 δισ. ευρώ το 2025, αυξημένες κατά 11% σε σχέση με πέρυσι και σχεδόν κατά 63% σε σχέση με το 2020.

Δύσκολος αλλά αναγκαίος ο στόχος του 5%

Ο Πολωνός υπουργός Οικονομικών Andrzej Domański δήλωσε ότι η κυβέρνηση παρακολουθεί στενά τον κίνδυνο κοινωνικής δυσαρέσκειας, ειδικά υπό το πρίσμα του διλήμματος που επισημαίνει το ΔΝΤ.

Αναγνώρισε ότι ο στόχος για αμυντικές δαπάνες στο 5% του ΑΕΠ είναι υψηλός, αλλά τόνισε πως η γεωπολιτική κατάσταση είναι ιδιαίτερα σοβαρή, με τη Ρωσία να απειλεί την περιοχή και το ΝΑΤΟ.

«Πρέπει να είμαστε σοβαροί σε ό,τι αφορά την ασφάλεια. Είναι κορυφαία προτεραιότητα», κατέληξε.