Το λεγόμενο Salman Canal αποτελεί ένα από τα πιο φιλόδοξα έργα υποδομής που έχουν ποτέ συζητηθεί στη Μέση Ανατολή, χωρίς ωστόσο να έχουν περάσει μέχρι σήμερα στη φάση της υλοποίησης. Οι πρώτες μελέτες και αναφορές στο σχέδιο εμφανίζονται γύρω στο 2015 και περιγράφουν τη διάνοιξη μιας τεχνητής πλωτής οδού που θα διασχίζει τη Σαουδική Αραβία, συνδέοντας τον Αραβικό (Περσικό) Κόλπο με την Ερυθρά Θάλασσα. Κεντρικός στόχος, είναι η παράκαμψη των Στενών του Ορμούζ, ενός από τα πιο ευαίσθητα γεωπολιτικά «σημεία συμφόρησης» του παγκόσμιου εμπορίου και της ενέργειας.
Σε επίπεδο τεχνικών παραμέτρων –πάντα σε θεωρητικό πλαίσιο– το Salman Canal προβλέπεται να έχει μήκος περίπου 950–960 χιλιομέτρων, βάθος περί τα 25 μέτρα ώστε να μπορούν να το διαπλέουν μεγάλα πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων, και πλάτος περίπου 150 μέτρων, επαρκές για αμφίδρομη ναυσιπλοΐα. Το κόστος κατασκευής εκτιμάται μεταξύ 80 και 100 δισ. δολαρίων, ενώ η χάραξη θα περνούσε σε μεγάλο βαθμό από την έρημο Rub’ al-Khali, την επονομαζόμενη «Empty Quarter», μία από τις πιο αφιλόξενες περιοχές του πλανήτη.
Σε στρατηγικό επίπεδο, το έργο παρουσιάζεται ως απάντηση στην αυξημένη γεωπολιτική αβεβαιότητα στον Περσικό Κόλπο. Η ύπαρξη μιας εναλλακτικής θαλάσσιας οδού θα μείωνε, θεωρητικά, την εξάρτηση της Σαουδικής Αραβίας –και εν μέρει της παγκόσμιας ναυτιλίας– από τα Στενά του Ορμούζ, περιορίζοντας τους κινδύνους που απορρέουν από εντάσεις, αποκλεισμούς ή στρατιωτικές συγκρούσεις. Παράλληλα, θα ενίσχυε τη στρατηγική αυτονομία του Ριάντ στον τομέα της παγκόσμιας εφοδιαστικής αλυσίδας.
Στο οικονομικό σκέλος, το Salman Canal συνδέεται άμεσα –σε επίπεδο φιλοσοφίας– με τη στρατηγική Vision 2030 της Σαουδικής Αραβίας για διαφοροποίηση της οικονομίας πέρα από το πετρέλαιο. Το κανάλι θα μπορούσε να αποτελέσει τη ραχοκοκαλιά για την ανάπτυξη νέων λιμένων, βιομηχανικών ζωνών και «οικονομικών πόλεων» κατά μήκος της διαδρομής του, μετατρέποντας τη χώρα σε διεθνή κόμβο logistics και ναυτιλιακών υπηρεσιών. Τα προσδοκώμενα έσοδα δεν περιορίζονται στα τέλη διέλευσης πλοίων, αλλά επεκτείνονται στον τουρισμό, στις θαλάσσιες δραστηριότητες και στις συναφείς βιομηχανίες.
Σύμφωνα με τις αρχικές εκτιμήσεις, ένα έργο τέτοιας κλίμακας θα μπορούσε να δημιουργήσει έως και ένα εκατομμύριο άμεσες και έμμεσες θέσεις εργασίας, τόσο κατά την κατασκευαστική φάση όσο και στη μετέπειτα λειτουργία.
Επιπλέον, θα άνοιγε το δρόμο για την ανάπτυξη υποδομών και οικιστικών ζωνών σε μέχρι σήμερα υποβαθμισμένες ή ελάχιστα αξιοποιημένες περιοχές, προσθέτοντας θεωρητικά πάνω από 1.100 χιλιόμετρα τεχνητής ακτογραμμής.
Ωστόσο η περιβαλλοντική διάσταση αποτελεί ίσως τη μεγαλύτερη πρόκληση. Οι πιθανές επιπτώσεις στο μικροκλίμα της ερήμου, η διαχείριση της εξάτμισης και της ισορροπίας των υδάτων, καθώς και η προστασία των θαλάσσιων οικοσυστημάτων στα σημεία σύνδεσης με τον Κόλπο και την Ερυθρά Θάλασσα, θέτουν κρίσιμα ερωτήματα βιωσιμότητας. Παράλληλα, στις μελέτες αναφέρεται η ανάγκη ενσωμάτωσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και ενός μακροπρόθεσμου μηχανισμού περιβαλλοντικής παρακολούθησης και μετριασμού των επιπτώσεων.
