Οι ρυθμίσεις του νομοσχεδίου δεν θα έχουν αναδρομική ισχύ, επομένως δεν θα επηρεάσουν όσους έχουν ήδη εισέλθει στην Ελλάδα. Οι διατάξεις θα εφαρμοστούν αποκλειστικά σε όσους φτάσουν στη χώρα μετά την έναρξη ισχύος του νέου νόμου.

Στο επίκεντρο του σχεδίου βρίσκεται η τρίμηνη αναστολή της διαδικασίας ασύλου για τους μετανάστες που εισέρχονται παράνομα μέσω πλοιαρίων από τη Βόρεια Αφρική. Οι αφίξεις αυτές δεν θα εξετάζονται πλέον για χορήγηση διεθνούς προστασίας, αλλά θα επιστρέφονται άμεσα στις χώρες αναχώρησης ή σε τρίτες χώρες με τις οποίες υπάρχουν συμφωνίες.

Παράλληλα, το νομοσχέδιο προβλέπει υποχρεωτική κράτηση όλων των παράτυπων μεταναστών σε κλειστές δομές, με ανώτατο χρονικό όριο κράτησης που μπορεί να φτάνει έως και 12 ή ακόμη και 18 μήνες, σε περιπτώσεις που υπάρχουν προσφυγές ή καθυστερήσεις στις απελάσεις.

Η κυβέρνηση εξετάζει ήδη τη δημιουργία νέου κέντρου κράτησης στην Κρήτη, και συγκεκριμένα στο πρώην στρατόπεδο Ζωγραφάκη, στην περιοχή Καστέλι της Μινώα Πεδιάδας. Το κέντρο αυτό προβλέπεται να καλύπτει έκταση περίπου 17 στρεμμάτων και να έχει δυναμικότητα φιλοξενίας από 3.000 έως 4.000 άτομα. Η πρόθεση αυτή έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από την τοπική κοινωνία και τις δημοτικές αρχές, που εκφράζουν ανησυχία για τις επιπτώσεις στην περιοχή.

Το νομοσχέδιο εισάγει επίσης αυστηρότερες ποινές για όσους παραμένουν παράνομα στη χώρα μετά την τελεσίδικη απόρριψη της αίτησής τους για άσυλο ή παραβιάζουν τους όρους της κράτησης. Προβλέπεται ποινή φυλάκισης έως και τρία χρόνια, καθώς και χρηματικό πρόστιμο που μπορεί να φτάσει τις 10.000 ευρώ.

Ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Θάνος Πλεύρης, ανακοίνωσε παράλληλα τη δραστική μείωση των επιδομάτων που καταβάλλονται στους αιτούντες άσυλο, τα οποία σήμερα κυμαίνονται από 150 έως 420 ευρώ ανά νοικοκυριό. Στο πλαίσιο αυτό, τόνισε πως οι συνθήκες διαβίωσης στα κέντρα φιλοξενίας θα γίνουν «πιο λιτές», χωρίς παροχές που προσομοιάζουν σε ξενοδοχειακού τύπου υπηρεσίες.

Τέλος, το νομοσχέδιο περιλαμβάνει διατάξεις για την επιτάχυνση των διαδικασιών απέλασης, ενώ η κυβέρνηση προχωρά σε νέες συμφωνίες επιστροφής με τρίτες χώρες, όπως η Αίγυπτος και η Λιβύη, ώστε να διευκολυνθούν οι επιχειρήσεις απομάκρυνσης μεταναστών που δεν πληρούν τα κριτήρια παραμονής στην Ελλάδα.