Με ευρεία πλειοψηφία 461 ψήφων υπέρ, 121 κατά και 107 αποχές, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε την Έκθεση Προόδου για τη Βόρεια Μακεδονία για τα έτη 2023 και 2024. Ωστόσο, η πολιτική συζήτηση γύρω από την ψήφιση δεν περιορίστηκε στα κριτήρια διεύρυνσης της Ε.Ε., καθώς αφαιρέθηκαν με τροπολογία κρίσιμες αναφορές σε «μακεδονική εθνική ταυτότητα» και «μακεδονική γλώσσα», πυροδοτώντας έντονη αντιπαράθεση ανάμεσα σε Σκόπια και Σόφια.
Η τροπολογία που οδήγησε στην απαλοιφή των συγκεκριμένων αναφορών προωθήθηκε από τις τρεις μεγαλύτερες πολιτικές ομάδες του Ευρωκοινοβουλίου: το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα (ΕΛΚ), το Σοσιαλιστές και Δημοκράτες (S&D) και το Renew Europe.
Το επιχείρημά τους βασίστηκε στην ανάγκη αποπολιτικοποίησης της Έκθεσης, με σκοπό να επικεντρώνεται στα τεχνικά και θεσμικά κριτήρια ένταξης της χώρας στην Ε.Ε., και όχι σε ζητήματα που μπορεί να αναζωπυρώνουν εθνοτικές ή διμερείς εντάσεις.
Η στάση της Βουλγαρίας και των ευρωβουλευτών της
Οι Βούλγαροι ευρωβουλευτές ήταν από την αρχή αντίθετοι στην αρχική διατύπωση της Έκθεσης, σύμφωνα με την οποία υπήρχαν ρητές αναφορές σε: Μακεδονική εθνική ταυτότητα και Μακεδονική γλώσσα υποστηρίζοντας ότι οι έννοιες αυτές είναι ιστορικά αμφιλεγόμενες και συνδεδεμένες με την βουλγαρική εθνοπολιτιστική κληρονομιά και, επιπλέον, ότι η γλώσσα των Σκοπίων αποτελεί διάλεκτο της βουλγαρικής, και δεν προϋπήρχε του 1945, οπότε και τυποποιήθηκε στη Γιουγκοσλαβία.
Ο Πρωθυπουργός της Βόρειας Μακεδονίας, Χρίστιαν Μίτσκοσκι, εξέφρασε οργισμένη αντίδραση, χαρακτηρίζοντας την τροπολογία: «Επαίσχυντη και υπονομευτική για την ευρωπαϊκή πορεία της χώρας μας», ενώ κατηγόρησε ευθέως τη Βουλγαρία, λέγοντας: «Η Βουλγαρία παρεμποδίζει την ευρωπαϊκή μας πορεία εδώ και δεκαετίες. Έχει ξεκάθαρη ατζέντα: την καταστροφή της μακεδονικής ταυτότητας».
Η τοποθέτηση αυτή ενισχύει τον εθνικό λόγο στα Σκόπια και προκαλεί νέα ρητορική όξυνση με τη Σόφια, σε μια ευαίσθητη περίοδο για τη βαλκανική σταθερότητα.
Έτσι, παρά την έγκριση της Έκθεσης, η συνεχιζόμενη διαμάχη ταυτότητας μεταξύ Βόρειας Μακεδονίας και Βουλγαρίας συνεχίζει να σκιάζει τις ενταξιακές της προοπτικές.
Η τροπολογία των πολιτικών ομάδων του Ευρωκοινοβουλίου επιβεβαιώνει ότι το ζήτημα ταυτότητας δεν έχει ακόμη εξομαλυνθεί και παραμένει εργαλείο πολιτικής πίεσης και διπλωματικού ελέγχου.
Η επόμενη φάση για τη Βόρεια Μακεδονία εντός της ευρωπαϊκής πορείας θα εξαρτηθεί από την ικανότητά της να ισορροπήσει ανάμεσα στις εσωτερικές εθνικές ευαισθησίες και τις απαιτήσεις της ενταξιακής πορείας, σε ένα ήδη πολύπλοκο γεωπολιτικό περιβάλλον.
