Η Τρίπολη, για πρώτη φορά, αποτυπώνει επισήμως σε έγγραφο του ΟΗΕ τις θαλάσσιες διεκδικήσεις της, με βάση το παράνομο Τουρκολιβυκό Μνημόνιο του 2019. Στους χάρτες που επισυνάπτονται, φαίνεται καθαρά η λιβυκή εκδοχή των θαλάσσιων συνόρων, η οποία εκμηδενίζει την επήρεια της Κρήτης και εξαφανίζει την ελληνική ΑΟΖ στην ευρύτερη περιοχή.
Στη Διακοίνωση, η Λιβύη κατηγορεί την Ελλάδα ότι επιχειρεί να επιβάλει τετελεσμένα σε «λιβυκές θαλάσσιες περιοχές», χαρακτηρίζοντας την κίνηση αυτή παραβίαση του διεθνούς δικαίου, ειδικά της Σύμβασης του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS). Καλεί μάλιστα τη διεθνή κοινότητα, και ειδικά τον ΟΗΕ, να αναλάβει δράση ώστε να αποφευχθεί η κλιμάκωση και να διασφαλιστεί η σταθερότητα στη Μεσόγειο.
Παράλληλα, η Τρίπολη υποστηρίζει ότι οι ελληνικές ενέργειες «υπονομεύουν τις αρχές του αμοιβαίου σεβασμού και της ειρηνικής επίλυσης διαφορών», επικαλούμενη την ανάγκη για διάλογο – την ίδια στιγμή που προβάλλει διεκδικήσεις βασισμένες σε μια διεθνώς μη αναγνωρισμένη συμφωνία.
Η ρηματική διακοίνωση αποτελεί επίσημη καταγραφή διαφοράς στον ΟΗΕ, γεγονός που μπορεί να αξιοποιηθεί νομικά από την Ελλάδα για την παραπομπή της υπόθεσης στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης – μια πρόταση που επανειλημμένα έχει υποστηρίξει η Αθήνα, σε περίπτωση αποτυχίας διαπραγματεύσεων.
Παράλληλα, διαψεύδονται αισιόδοξες εκτιμήσεις που είχαν εκφραστεί στο παρελθόν, ότι η Λιβύη δεν θα προχωρούσε σε αμφισβήτηση της ελληνικής μέσης γραμμής ή ότι η πλευρά της Τρίπολης σιωπηρά την αποδεχόταν μέσω της χάραξης δικών της οικοπέδων.
Πολιτικές εξελίξεις και ελληνική απάντηση
Ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης έχει ήδη προτείνει τη σύσταση τεχνοκρατικών επιτροπών στην ανατολική Λιβύη, προκειμένου να ξεκινήσουν συνομιλίες για τη θαλάσσια οριοθέτηση. Ανάλογη πρόταση θα υποβάλει και στην κυβέρνηση της Τρίπολης, στο πλαίσιο της επικείμενης επίσκεψής του.
Παρά την ένταση που προκαλεί η λιβυκή ενέργεια, η ίδια η Διακοίνωση αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο επίλυσης της διαφοράς μέσω εποικοδομητικού διαλόγου, κάτι που –όπως επισημαίνουν διπλωματικές πηγές– ενισχύει τη θέση της Αθήνας για την ανάγκη νομικής διευθέτησης.
Η λιβυκή αντίδραση ενδέχεται να προκαλέσει εμπλοκές στα σχέδια ενεργειακής αξιοποίησης των ελληνικών θαλάσσιων οικοπέδων, ειδικά νοτίως της Κρήτης, όπου έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον μεγάλοι ενεργειακοί όμιλοι. Αν και η Ελλάδα έχει τη νομική και θεσμική βάση για την παραχώρηση ερευνών, η ανάδειξη της διαφοράς στον ΟΗΕ δημιουργεί γεωπολιτικούς κινδύνους που επηρεάζουν τις επενδύσεις.
Πηγές ΥΠΕΞ: Η Ρηματική Διακοίνωση στον ΟΗΕ δεν προσθέτει κάτι
Διπλωματικές πηγές ξεκαθαρίζουν την ελληνική θέση σχετικά με Ρηματική Διακοίνωση της 20ής Ιουνίου 2025 της Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας της Λιβύης προς τον ΟΗΕ αναφέροντας ότι «η Ρηματική Διακοίνωση της 20ής Ιουνίου της Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας της Λιβύης προς τον ΟΗΕ, σχετικά με την προκήρυξη οικοπέδων από την Ελλάδα, νοτίως της Κρήτης, δεν προσθέτει κάτι στην ήδη διατυπωθείσα επιχειρηματολογία. Θα υπάρξει επίσημη απάντηση στον ΟΗΕ εκ μέρους της Ελλάδας.
Η Ελλάδα απορρίπτει κάθε ενέργεια ή δράση που βασίζεται σε άκυρες και ανυπόστατες συμφωνίες, χωρίς κανένα έρεισμα στο Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας.
Όσον αφορά το εκκρεμές διμερές θέμα της οριοθέτησης Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης με τη Λιβύη, η Ελλάδα, ως γνήσια γειτονική χώρα, έχει εκδηλώσει την ετοιμότητά της για συνέχιση των συζητήσεων, βάσει του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας, όπως άλλωστε συνομολογεί και η λυβική πλευρά, όταν οι συνθήκες το επιτρέψουν.
Καμία αντίδραση δεν πρόκειται να αποθαρρύνει την ελληνική κυβέρνηση από το να ασκεί, με υπευθυνότητα και έμπρακτα, τα κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας».
